RENOWACJA NAGROBKÓW:

       Jedną z form działalności Towarzystwa Miłośników Kęt jest troska o ocalenie pamięci o przodkach, o pokoleniach, które już odeszły. Troska ta wyraża się m. in. w staraniach o renowację i konserwację nagrobków i grobów znajdujących się na Cmentarzu Komunalnym w Kętach.
       Kęcka nekropolia powstała w 1795 r. Należy do najstarszych w Polsce czynnych cmentarzy pozakościelnych. Wyróżnia ją ciekawy układ architektoniczny oraz wszechobecna zieleń. Jest miejscem spoczynku wielu ludzi, w tym wybitnie zasłużonych dla Kęt. Spoczywają tu m. in. uczestnicy powstania styczniowego, legioniści Józefa Piłsudskiego, kapłani, zakonnice i zakonnicy, burmistrzowie, przemysłowcy, a także nauczyciele, działacze niepodległościowi, żołnierze i oficerowie Kampanii Wrześniowej 1939, członkowie Ruchu Oporu z czasów okupacji niemieckiej. Przeważają groby ziemne z kamiennymi i granitowymi nagrobkami. Czas jednak sprawił, że wiele spośród nagrobków wykonanych z piaskowca uległo naturalnemu rozpadowi w wyniku warunków atmosferycznych. Jednak największych spustoszeń dokonała ludzka niepamięć...
       Pierwszym, który zwrócił uwagę na konieczność ocalenia niszczejących nagrobków i grobowców był największy orędownik kęckiej nekropolii - Władysław Droździk, pierwszy przewodniczący Towarzystwa Miłośników Kęt. To on właśnie najlepiej odczytał przesłanie: Morituri Vivantes Obligant - "zmarli zobowiązują żywych".
       Pierwsza zbiórka pieniędzy miała miejsce przed bramą cmentarną w dniu Wszystkich Świętych w 1997 r. Społeczeństwo Kęt poparło te działania. Siła pięknej idei, zapoczątkowanej przed 12 laty, mimo upływu czasu nie tylko nie osłabła, ale nadal się rozwija. Wolontariusze starszego pokolenia, a ostatnio coraz częściej i młodzież bez względu na jesienną pogodę kwestują przed bramami cmentarza. Na przestrzeni 12 lat zabraliśmy w ten sposób na ten szlachetny cel 66.195,- zł.

       Przy wyborze nagrobka lub grobowca do renowacji i konserwacji kierujemy się historyczną i artystyczną wartością obiektu oraz zasługami Zmarłego dla Kęt.

       Rok 1999 - odnowienie pierwszego nagrobka - Henryka Dołkowskiego. Zmarły był burmistrzem Kęt w latach 1874-1877. Jako asesor, a potem burmistrz czynił skuteczne starania o przeprowadzenie linii kolejowej przez Kęty. Był jednym z założycieli straży ogniowej, w której pełnił funkcję zastępcy naczelnika. W 1880 r. czynił w Wiedniu starania o pozostawienie w Kętach 54 Batalionu Obrony Narodowej. Honorowy Obywatel Kęt.
        Koszt renowacji: 2.380,- zł.


Grób Henryka Dołkowskiego

       Rok 2000 - renowacja pomnika grobu rodziny Marklów: Jana i Zofii. Według znawców pomnik ten należy do najpiękniejszych na cmentarzu w Kętach. Ponadto owiany jest piękną legendą o miłości dwojga małżonków. Teofil Wiśniowski tak pisał o pomniku: "Z gęstego poszycia krzewów wynurzała się piękna postać siedzącej kobiety, trzymająca w ręce wieniec laurowy. Twarzą zwrócona w stronę bramy wejściowej, zdawała się opowiadać wchodzącym dzieje cmentarza i spoczywających tutaj zmarłych".
       Koszt renowacji: 9.690,- zł.


Pomnik grobu rodziny Marklów

       Rok 2002 - nagrobek Tadeusza Kłodzińskiego, potomka starej rodziny szlacheckiej herbu "Łada", osiadłej w Kętach od XVIII w. Zmarły przewodził tajnej, międzygimnazjalnej organizacji niepodległościowej Liga Narodowa. Prześladowany w szkołach Galicji w czasach zaboru austriackiego zmarł w wieku 21 lat. Może być wzorem patriotyzmu dla młodych Polaków. Zachęcamy młodzież kęckich szkół ponadpodstawowych do otoczenia opieką jego mogiły.
Koszt renowacji: 3.845,- zł.


Grób Tadeusza Kłodzińskiego

       Rok 2002 - odnowienie grobowca Tadeusza Kłosińskiego, nauczyciela, kierownika szkoły w Międzybrodziu Bialskim, legionisty z 1920 r. Pełnił również funkcje prezesa Towarzystwa Gimnastycznego "Sokół" i Związku Strzeleckiego. W kompozycji grobowca wyróżnia się rzeźba anioła dłuta Feliksa Mołeckiego - kęckiego mistrza sztuki użytkowej i artysty malarza.
       Koszt renowacji: 2.000,- zł


Fragment rzeźby z grobowaca
Tadeusza Kłosińskiego przed renowacją


Grobowiec Tadeusza Kłosińskiego

       Rok 2003 - odnowienie grobowca Jana Kopcińskiego. Od 1868 r. cechmistrz sukienniczy, w 1871 r. uruchomił przędzalnię wełny, od 1873 r. zastępca burmistrza, a następnie burmistrz, w 1882 r. ponownie wybrany na stanowisko burmistrza, w 1883 r. przewodniczył obchodom 200-lecia pobytu husarii Jana III Sobieskiego w Kętach.
       Koszt renowacji: 7.898,- zł.


Grobowiec Jana Kopcińskiego
przed renowacją


Grobowiec Jana Kopcińskiego

       Rok 2003 - odnowienie grobu Romana Zemanka, powstańca z 1863 r. Pochodził z zamożnej kęckiej rodziny. Pieczętował się herbem "Leliwa". Był oficerem armii austriackiej, którą porzucił na wieść o powstaniu styczniowym i przystał do powstańców. Służył w żandarmerii narodowej. Śmiertelnie ranny, zmarł 17 lutego 1863 r.
       Koszt renowacji: 3.500,- zł.


Grób Romana Zemanka

       Rok 2005 - odnowienie nagrobka Ignacego Komendery, rzemieślnika, powstańca styczniowego. Do powstania poszedł prosto od warsztatu. Zmarł w 1920 r.
       Koszt renowacji: 800,- zł (koszt bardzo niski dzięki hojności kamieniarza Przemysława Wykręta z Kęt).


Nagrobek Ignacego Komendery

       Rok 2005 - renowacja nagrobka Antoniego Biera, burmistrza przez kilka kadencji, członka OSP, członka delegacji, która udała się do Wiednia z interwencją o pozostawienie w Kętach 54 Batalionu Obrony Narodowej. Za jego kadencji wybudowano w Kętach rzeźnię miejską, powstały studnie publiczne, wybrukowano główne ulice. Był przewodniczącym Komitetu Budowy Szkoły w Kętach.
       Koszt renowacji: 5.313,- zł.


Grób Antoniego Biera

       Rok 2008 - renowacja grobowca rodziny Jacobich. Grobowiec znajduje się w kwaterze VI cmentarza. Zalicza się nie tylko do najpiękniejszych, ale i najbardziej okazałych zabytków sztuki cmentarnej kęckiej nekropolii. Jest to prawdopodobnie dzieło znanego krakowskiego artysty Edwarda Stechlika. Pomnik nagrobny stanowi klasycystyczna kolumna wysokości 3,7 m i średnicy 40 cm wykuta z jednego ciosu piaskowca dobczyckiego. Posiada do połowy trzon kanelowany, a w górnej partii gładki z wkomponowanymi okrągłymi, płaskorzeźbionymi medalionami, ujętymi w laurowe wieńce.
       Grobowiec jest miejscem wiecznego spoczynku członków rodziny Jacobich - wybitnych mieszkańców Kęt, którzy w szczególny sposób zasłużyli się dla naszego miasta.
       Andrzej Jacobi (1748-1836) - pierwszy z rodu kęckich poczmistrzów. Do Kęt przybył w latach 80. XVIII w. po wybudowaniu Pierwszej Głównej Szosy Handlowo-Pocztowej łączącej Kraków z Wiedniem i po uruchomieniu poczty dyliżansowej. Stacja w Kętach mieściła się wówczas przy cesarskim gościńcu (obecnie przy ul. Kościuszki).
       Józef Jacobi (1783-1861) - poczmistrz - w księgach parafialnych wymieniany jako "magister poste". Był właścicielem folwarku. Na Kęckich Górach ufundował kapliczkę. W 1848 r. był członkiem Rady Narodowej filialnej w Kętach.
       Juliusz Jacobi (1819-1873) - poczmistrz, właściciel folwarku. W pierwszej po wprowadzeniu samorządów w 1867 r. Radzie Gminnej Kęt był asesorem.


Grobowiec rodziny Jacobich
przed renowacją


Grobowiec rodziny Jacobich

       Poza tym Towarzystwo Miłośników Kęt dofinansowało kwotą 400,- zł renowację nagrobka trójki legionistów.

       Rok 2010 - renowacja nagrobka Marii Szczerbowskiej (1888-1996), polonistki, nauczycielki gimnazjalnej, córki Antoniego Szczerbowskiego, współtwórcy Ochotniczej Straży Pożarnej w Galicji. Była autorytetem poprawnej polszczyzny, pisała też wiersze. Najstarsza inskrypcja na nagrobku pochodzi prawdopodobnie z 1922 r.
       Koszt renowacji: 10 200,- zł.


Nagrobek Szczerbowskich i Winklerów


       Rok 2011 - zgodnie z planem, w roku 2011 zostały zakończone wszystkie czynności wokół odnawianego w ubiegłym roku pomnika Marii Szczerbowskiej. Latem zainstalowano ogrodzenie pola nagrobnego, co pozwoliło zamknąć prace.


Nagrobek pomnika Marii Szczerbowskiej

       Główne prace TMK w bieżącym roku skupiały się wokół renowacji pomnika WŁadysława Kułakowskiego, powstańca styczniowego, który osiedlił się w Kętach w 1877 roku, uciekając przed prześladowaniami w zaborze rosyjskim. Urodził się w Seroczynie, powiat Siedlce, gubernia Lubelska. Z zawodu był stolarzem. Ożenił się z Franciszką z Krzysztoforskich.
       Władysław Kułakowski mieszkał przy ulicy Mickiewicza, naprzeciw plebani, w nieistniejącym dziś domu nr 336. Zmarł 4 lutego 1917 roku w wieku 73 lat. Był cenionym fachowcem. Wykonywał wiele prac dla mieszkańców Kęt. Jako sąsiad, wspomagał osiadłe w latach 90. przy ul. Rajskiej Siostry Zmartwychwstanki w okresie pobytu w Kętach błogosławionej Celiny Borzęckiej, co zostało kilkakrotnie odnotowane w kronikach klasztornych.


Nagrobek pomnika Władysława Kułakowskiego

       Członkowie Towarzystwa Miłośników Kęt, podobnie jak do tej pory będą z determinacją zbierać środki, by ratować niszczejące nagrobki i grobowce. Ich utrata bowiem jest utratą pamięci o przeszłości, a tym samym utratą cząstki nas samych.

opr. Roman Bałaj, Władysław Surówka